راهکار عبور از بحران لجستیک در شرایط اختلال دریایی؛ حرکت به سمت حملونقل ترکیبی و غیرمتمرکز

کارشناس هوانوردی: حملونقل هوایی نمیتواند جایگزین تجارت دریایی شود اما در بحران، یک ضرورت دفاعی است

خلیلالله معمارزاده، کارشناس حملونقل هوایی، با تأکید بر اینکه حملونقل هوایی جایگزین تجارت دریایی نیست، معتقد است در شرایط بحران و اختلال دریایی، توسعه حملونقل ترکیبی، تقویت بار هوایی و ایجاد شبکه لجستیکی غیرمتمرکز میتواند تابآوری کشور و تداوم تأمین کالاهای حیاتی را حفظ کند.

بیش از ۹۰ درصد کالاهای کشور از راه دریا تأمین میشود؛ اختلال در بنادر یعنی بحران در زنجیره تأمین

راهکار عبور از بحران لجستیک؛ حرکت به سمت حمل‌ ونقل ترکیبی و غیرمتمرکز
راهکار عبور از بحران لجستیک؛ حرکت به سمت حمل‌ ونقل ترکیبی و غیرمتمرکز

معمارزاده در گفتوگوی اختصاصی با تیننیوز با اشاره به افزایش تنشها و اختلال در زنجیره تجارت دریایی گفت: «بیش از ۹۰ درصد مبادی ورودی کالای کشور دریایی است. بیتردید وقتی در مبادی دریایی دچار بحران میشویم، زنجیره تأمین کالاهای حیاتی، دارو و مواد اولیه کشور با اختلال مواجه میشود. در چنین شرایطی حملونقل هوایی میتواند برای یک دوره محدود، بخشی از تابآوری کشور را حفظ کند و بیش از آنکه یک گزینه اقتصادی باشد، یک ضرورت دفاعی و پدافندی است.»

چرا حملونقل هوایی نمیتواند جایگزین کامل حملونقل دریایی شود؟

این کارشناس حوزه هوانوردی با تأکید بر اینکه حملونقل هوایی نمیتواند جایگزین تجارت دریایی شود، افزود: «حجم تبادلات کالا به اندازهای بالاست که اساساً امکان جایگزینی کامل حملونقل دریایی با حملونقل هوایی وجود ندارد. منطق اقتصادی نیز همچنان بسیاری از کالاها را به سمت حملونقل دریایی سوق میدهد. اما در بخش کالاهای حیاتی، قطعاً تقاضا برای حمل بار هوایی افزایش خواهد یافت.»

راهکار عبور از بحران لجستیک؛ توسعه حملونقل ترکیبی (هوایی، جادهای و ریلی)

معمارزاده ادامه داد: «تردیدی نیست که در شرایط بحران باید به سمت حملونقل ترکیبی حرکت کنیم؛ یعنی شبکهای متشکل از حملونقل هوایی، جادهای و ریلی که بتواند در کنار هم عمل کند. ما فقط با موضوع پدافند نظامی مواجه نیستیم، بلکه نیازمند تقویت پدافند غیرعامل و افزایش تابآوری لجستیکی کشور هستیم. این موضوع انتخاب نیست؛ ما در شرایط فعلی مجبوریم به این سمت حرکت کنیم.»

فرودگاهها میتوانند نقش بنادر خشک را ایفا کنند

معمارزاده درباره تغییر مدل لجستیک کشور نیز گفت: «ممکن است در آینده، شرایط اضطراری فعلی باعث شود نقش برخی فرودگاهها به عنوان بنادر خشک بازتعریف شود یا شبکه حملونقل هوایی کشور کارکردهای جدیدی پیدا کند. اما در حال حاضر، مأموریت اصلی حوزه لجستیک و حملونقل، حفظ تداوم زنجیره تأمین و افزایش تابآوری کشور است.»

وی تأکید کرد: «در شرایط جنگی و دفاعی، تنها موضوعات نظامی اهمیت ندارند. بخشهای پشت صحنه، بهویژه حملونقل و لجستیک غیرنظامی، نیازمند تدبیر و برنامهریزی هستند. متأسفانه ما در حوزه پدافند غیرعامل و طراحی ساختارهای تابآور کمتر سرمایهگذاری کردهایم.»

ضرورت حرکت به سمت مدل غیرمتمرکز بار هوایی در ایران

این کارشناس حملونقل هوایی در پاسخ به سؤالی درباره اصلاحات فوری در بخش بار هوایی اظهار کرد: «در شرایط کنونی که ممکن است تقاضا برای بار هوایی بیشتر شود، پیشنهاد من این است که کشور به سمت مدل غیرمتمرکز حمل بار هوایی حرکت کند.»

وی در ادامه توضیح داد: «در تمام استانها میتوان با محوریت یک شرکت هواپیمایی دارای قابلیتهای فنی و زیرساختی، پایگاههای کوچک بار هوایی ایجاد کرد. منظور تأسیس ایرلاین جدید نیست، بلکه هر استان بتواند با منابع محلی خود دو یا سه فروند هواپیمای باری تأمین کند و تحت AOC شرکت مادر فعالیت داشته باشد.»

به گفته معمارزاده، «همانطور که در بخش نظامی به سمت ساختار غیرمتمرکز رفتیم و تابآوری را افزایش دادیم، در بخش غیرنظامی نیز این مدل میتواند مؤثر باشد. در صورت بروز بحران، همان ناوگان مستقر در استانها میتواند برای مدیریت شرایط و تأمین اقلام حیاتی مورد استفاده قرار گیرد.»

امنیت لجستیکی؛ رکن جدید امنیت ملی کشورها

تجربه جهانی نشان میدهد موفقیت کشورها در مقابله با محاصره یا اختلال دریایی بیش از هر چیز به میزان آمادگی زیرساختی، تنوع مسیرهای ترانزیتی و توانایی ایجاد شبکه حملونقل چندوجهی بستگی دارد. کشورهایی که پیش از بحران در توسعه کریدورهای منطقهای، اتصال ریلی با همسایگان، بنادر خشک، مراکز لجستیکی و توافقات ترانزیتی سرمایهگذاری کردهاند، توانستهاند شوکهای ناشی از اختلال دریایی را بهتر مدیریت کنند.

روندهای جدید جهانی نیز نشان میدهد که رقابت ژئوپلیتیکی میان قدرتها، جنگهای منطقهای، تهدید امنیت تنگهها و تغییرات زنجیره تأمین جهانی باعث شده است مفهوم «امنیت لجستیکی» به بخشی از امنیت ملی کشورها تبدیل شود. در چنین شرایطی، ایران نیز ناگزیر است با توسعه حملونقل ترکیبی، تقویت زیرساختهای بار هوایی، ایجاد شبکههای غیرمتمرکز و تعریف مسیرهای جایگزین، وابستگی خود به مسیرهای محدود و آسیبپذیر را کاهش دهد. آنچه معمارزاده بر آن تأکید میکند، صرفاً یک راهکار حملونقلی نیست، بلکه ضرورتی راهبردی برای حفظ تابآوری اقتصادی و تداوم تأمین کشور در شرایط بحران است.

مجله خبری و هوانوردی پرتوکارگو

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *