پرواز برخی هواپیماهای MD به دلیل نقص فنی مرتبط با موتور متوقف شد

پرواز تعدادی از هواپیماهای بوئینگ MD در ایران از ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ متوقف شده است؛ تصمیمی که به گفته رئیس سازمان هواپیمایی کشوری، به رعایت نشدن الزامات فنی مربوط به تیغه‌های توربین موتور این هواپیماها بازمی‌گردد. سازمان هواپیمایی تأکید دارد که این محدودیت شامل تمام هواپیماهای MD نیست و تنها هواپیماهایی را در بر می‌گیرد که شرایط لازم برای ادامه پرواز را ندارند.

این تصمیم در حالی اجرا شده که شرکت‌های هواپیمایی بهره‌بردار درباره دشواری تأمین قطعات، کاهش ظرفیت پروازی و پیامدهای اقتصادی و نیروی انسانی آن ابراز نگرانی کرده‌اند. در مقابل، سازمان هواپیمایی کشوری اعلام کرده است که ادامه فعالیت هواپیماهای دارای نقص ایمنی، بدون رفع ایرادهای فنی امکان‌پذیر نیست.

علت توقف پرواز هواپیماهای MD چیست؟

ابوذر شیرودی، رئیس سازمان هواپیمایی کشوری، علت اصلی توقف پرواز هواپیماهای مشمول محدودیت را الزامات فنی مرتبط با تیغه‌های توربین موتور اعلام کرده است.

بر اساس توضیحات او، پس از وقوع حادثه‌ای در تایوان که در آن شکست یکی از تیغه‌های توربین به آسیب دیدن پوسته موتور و پرتاب قطعه به بیرون منجر شد، الزامات فنی برای بررسی و اصلاح این بخش از موتور مطرح شد. چنین رخدادی می‌تواند علاوه بر اختلال در عملکرد موتور، به قسمت‌های دیگر هواپیما نیز آسیب وارد کند؛ به همین دلیل، بررسی وضعیت قطعات و اطمینان از ایمنی آن‌ها اهمیت زیادی دارد.

به گفته رئیس سازمان هواپیمایی کشوری، در یکی از پروازهای داخلی هواپیمایی تابان به مقصد مشهد نیز حادثه‌ای مشابه گزارش شده است. در این رخداد، تیغه توربین از موتور جدا شده و پوسته آن را شکافته، اما هواپیما دچار سانحه نشده است. سازمان هواپیمایی این اتفاق را یکی از عوامل مؤثر در تغییر ارزیابی ریسک و اجرای محدودیت‌ها عنوان کرده است.

سازمان هواپیمایی از سال ۱۴۰۰ درباره نقص فنی MDها هشدار داده بود

بر اساس اظهارات رئیس سازمان هواپیمایی کشوری، پیگیری الزامات فنی مربوط به موتور هواپیماهای MD از سال ۱۴۰۰ آغاز شده است. این موضوع طی سال‌های بعد در جلسات کارشناسی با شرکت‌های هواپیمایی مورد بررسی قرار گرفت و برای رفع نقص یا استفاده از راهکارهای جایگزین، فرصت‌هایی در اختیار بهره‌برداران قرار گرفت.

شیرودی گفته است از سال ۱۴۰۲ تاکنون، هشت روش جایگزین برای ادامه فعالیت این هواپیماها با رعایت شرایط تعیین‌شده ابلاغ شده، اما شرکت‌های مشمول نتوانسته‌اند الزامات موردنظر را به‌طور کامل اجرا کنند.

در نهایت، پایان شهریور ۱۴۰۵ به‌عنوان مهلت تعیین تکلیف این موضوع اعلام شد و از ۳۱ شهریور، پرواز هواپیماهای مشمول محدودیت متوقف شد. سازمان هواپیمایی اعلام کرده است که ادامه فعالیت این هواپیماها بدون اجرای اصلاحات فنی یا ارائه راهکار مورد تأیید، قابل قبول نیست.

چند فروند هواپیمای MD در ایران زمین‌گیر شدند؟

بر اساس آمار مطرح‌شده در گزارش تین نیوز، از مجموع ۱۹۰ هواپیمای فعال مورد استناد سازمان هواپیمایی کشوری، ۴۰ فروند از نوع بوئینگ MD بوده‌اند. این تعداد حدود ۲۱ درصد از کل هواپیماهای مورد اشاره را تشکیل می‌دهد.

همچنین طبق اطلاعات اعلام‌شده، ۱۲ شرکت از حدود ۳۵ شرکت هواپیمایی فعال کشور از هواپیماهای MD استفاده می‌کردند. البته تعداد هواپیماها به‌تنهایی نشان‌دهنده سهم آن‌ها از ظرفیت واقعی جابه‌جایی مسافر نیست؛ زیرا تعداد صندلی‌ها، میزان استفاده از هر هواپیما و تعداد پروازهای انجام‌شده نیز در محاسبه ظرفیت نقش دارند.

در همین زمینه، برخی شرکت‌های هواپیمایی سهم ناوگان در معرض توقف را نزدیک به ۶۰ درصد عنوان کرده‌اند؛ اما آمار ۴۰ فروند MD از مجموع ۱۹۰ هواپیمای فعال، چنین نسبتی را از نظر تعداد هواپیماها تأیید نمی‌کند. برای ارزیابی دقیق‌تر این اختلاف، باید سهم این هواپیماها از تعداد صندلی‌ها و مسافران جابه‌جاشده نیز مشخص شود.

چرا شرکت‌های هواپیمایی از توقف MDها انتقاد دارند؟

شرکت‌های بهره‌بردار هواپیماهای MD معتقدند تأمین قطعات مورد نیاز و اجرای اصلاحات فنی با دشواری‌هایی همراه است. توقف این هواپیماها می‌تواند تعداد هواپیماهای آماده پرواز را در برخی شرکت‌ها کاهش دهد و بر برنامه پروازی، درآمد و وضعیت کارکنان تأثیر بگذارد.

هواپیماهای MD به دلیل قیمت خرید نسبتاً پایین در بازار هواپیماهای دست دوم و ظرفیت صندلی قابل توجه برخی مدل‌ها، برای تعدادی از شرکت‌های ایرانی گزینه‌ای اقتصادی محسوب می‌شدند. محدودیت‌های تأمین ناوگان و شرایط اقتصادی صنعت هوانوردی نیز در استفاده از این هواپیماها نقش داشته است.

با این حال، ارزیابی سودآوری واقعی این ناوگان تنها با مقایسه قیمت خرید و درآمد فروش بلیت امکان‌پذیر نیست. هزینه تعمیرات، تأمین قطعات، مصرف سوخت، حقوق کارکنان، بیمه و مدت زمان زمین‌گیری نیز باید در محاسبات لحاظ شود.

توقف پرواز MDها چه تأثیری بر قیمت بلیت و اشتغال دارد؟

یکی از نگرانی‌های شرکت‌های هواپیمایی، کاهش ظرفیت پروازی و پیامدهای آن برای کارکنان مرتبط با ناوگان MD است. خلبانان، مهمانداران و نیروهای فنی این هواپیماها ممکن است برای فعالیت روی مدل‌های دیگر به آموزش و دریافت صلاحیت‌های لازم نیاز داشته باشند.

سازمان هواپیمایی کشوری در مقابل اعلام کرده است که توقف یک نوع هواپیما لزوماً به معنای بیکار شدن تمام کارکنان آن نیست و در شرکت‌هایی که ناوگان متنوع دارند، امکان انتقال بخشی از نیروها به بخش‌های دیگر وجود دارد. البته وضعیت شغلی هر گروه به نوع تخصص، آموزش‌های مورد نیاز و ظرفیت استخدامی شرکت بستگی دارد.

در زمینه قیمت بلیت نیز رئیس سازمان هواپیمایی کشوری از کاهش ۱۰ تا ۱۵ درصدی قیمت‌ها سخن گفته است. با این حال، برای ارزیابی اثر توقف هواپیماهای MD بر بازار بلیت باید مسیرهای پروازی، میزان عرضه صندلی و دوره زمانی مقایسه مشخص باشد. کاهش قیمت در یک بازه زمانی لزوماً به معنای بی‌اثر بودن محدودیت ناوگان در دوره‌های پرتردد نیست.

آیا هواپیماهای MD دوباره به پرواز بازمی‌گردند؟

بازگشت هواپیماهای مشمول محدودیت به ناوگان عملیاتی، به رفع نقص فنی و تأیید صلاحیت پروازی از سوی مراجع مسئول وابسته است. سازمان هواپیمایی کشوری تأکید کرده است که سن هواپیما به‌تنهایی معیار ممنوعیت پرواز نیست و هواپیماهای قدیمی نیز در صورت رعایت الزامات فنی و ایمنی می‌توانند فعالیت کنند.

بنابراین، توقف پرواز به معنای ممنوعیت دائمی تمام هواپیماهای MD نیست. هر هواپیما پس از انجام اصلاحات لازم، تأمین قطعات و طی مراحل بازرسی و تأیید فنی، می‌تواند مطابق ضوابط برای بازگشت به عملیات بررسی شود.

از سوی دیگر، رئیس سازمان هواپیمایی کشوری از ورود حدود ۲۰ هواپیما به کشور در دوره اخیر خبر داده است. این هواپیماها باید پس از طی مراحل فنی، بازرسی و دریافت مجوزهای لازم وارد چرخه پرواز شوند. به همین دلیل، ورود هواپیما به کشور را نباید با آغاز فوری بهره‌برداری تجاری از آن یکسان دانست.

در مجموع، توقف پرواز هواپیماهای MD نتیجه اختلاف بر سر اجرای الزامات فنی و ارزیابی ایمنی موتورهای این ناوگان است. سازمان هواپیمایی بر ضرورت رفع نقص پیش از بازگشت به پرواز تأکید دارد و شرکت‌های هواپیمایی نیز خواستار توجه به مشکلات تأمین قطعات و پیامدهای عملیاتی این تصمیم هستند. تعیین تکلیف نهایی هواپیماهای متوقف‌شده به میزان پیشرفت اصلاحات فنی و تأیید مراجع صلاحیت‌دار بستگی خواهد داشت.

اخبار حمل و نقل هوایی

هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران مسیر پروازی جدید مشهد ـ کیش ـ مشهد را راه‌اندازی می‌کند

پروازهای کیش به کرمان، رشت و گرگان از مهرماه افزایش می‌یابد

هواپیمایی مهر با ثبت ۳۴ پرواز در صدر پروازهای فرودگاه کیش قرار گرفت

پروازهای مستقیم کیش به تبریز با برنامه هفتگی جدید برقرار شد